Ki sa ki te mare Bergamo ak Ayiti nan kòmansman 19yèm syèk la? Bergamo se vil kote patriyòt ak eksploratè Giacomo Costantino Beltrami te fèt; Ayiti, nan Karayib la, se kote vwayaj li te mennen l an 1826, lè li t ap chèche modèl politik ki te kapab enspire yon Itali ki poko ini kòm yon nasyon.
Pandan Beltrami t ap imajine yon nasyon ki poko egziste, Ayiti te deja reyalize sa anpil moun nan epòk la te konsidere kòm yon bagay “enposib”: Revolisyon ayisyen an (1791–1804), pi gwo soulèvman moun ki te nan esklavaj ki te reyisi nan listwa. Revolisyon an te mennen nan kreyasyon yon eta endepandan ki te chita sou prensip libète ak lit kont kolonyalis.

Men, chemen Ayiti pou tabli souverènte li pa t senp ditou. Apre endepandans lan an 1804, peyi a te vin divize an de eta: yon repiblik nan Sid la ak yon wayòm nan Nò a, anba direksyon jeneral revolisyonè Henry Christophe, ki te fèt nan esklavaj. Lè wayòm nan te tonbe, madanm li, Rèn Marie-Louise, te chwazi Itali pou l viv ann egzil. Li te al viv la nan menm epòk Beltrami t ap vwayaje ann Ayiti.

Ane 2026 la make 200yèm anivèsè vwayaj Beltrami ann Ayiti. Se yon okazyon pou n remete istwa sa yo, ki kwaze youn ak lòt, nan limyè, epi pou n reflechi sou wòl enpòtan Ayiti te jwe nan fòmasyon monn modèn nan.

Itali, ki t ap pran fòm kòm yon nasyon, t ap gen pou l fè fas ak kestyon Ayiti te deja konnen byen: kijan pou bati yon nasyon, fè respekte souverènte li epi jwenn plas li nan yon lòd mondyal kote jeopolitik ak lide sou “ras” te mare sere youn ak lòt, epi kote moun te konn deplase swa paske yo te vle, swa paske yo te oblije.

Imajine yon Nasyon mete istwa ak atizay ansanm pou rakonte Ayiti: premye nasyon pòskolonyal desandan Afriken te fonde, ansanm ak lide, imaj ak vizyon ki te travèse fwontyè li yo epi ki te rive byen lwen pase peyi a.